16 kwietnia 2025 roku Unia Europejska opublikowała w Dzienniku Urzędowym UE dyrektywę, znaną jako “stop-the-clock”, która przynosi długo wyczekiwaną ulgę dla firm, szczególnie z sektora MŚP. Nowe przepisy przesuwają terminy obowiązkowego raportowania ESG (Environmental, Social, Governance), dając przedsiębiorcom więcej czasu na przygotowanie się do wymogów sprawozdawczości. Decyzja ta jest odpowiedzią na liczne głosy z rynku wskazujące na trudności z wdrożeniem regulacji. Co konkretnie się zmienia, i dlaczego to dobra wiadomość dla MŚP? Wyjaśniamy poniżej.
Czym jest raportowanie ESG?
Raportowanie ESG odnosi się do ujawniania przez przedsiębiorstwa informacji dotyczących ich działań i wpływu w trzech kluczowych obszarach:
Environmental (E) – Środowisko
Raportowanie w obszarze środowiska obejmuje dane na temat emisji gazów cieplarnianych (w tym CO2), zużycia wody, energii, gospodarowania odpadami, zrównoważonego rozwoju, a także zarządzania ryzykami związanymi ze zmianami klimatycznymi. Firmy muszą ujawniać, w jaki sposób ich działalność wpływa na planetę i jakie podejmują działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Social (S) – Społeczeństwo
Ten obszar obejmuje aspekty dotyczące relacji z pracownikami, równouprawnienia, przestrzegania praw człowieka, warunków pracy, a także zaangażowania w działania na rzecz lokalnych społeczności. Raportowanie w tej dziedzinie ma na celu pokazanie, w jaki sposób przedsiębiorstwa wpływają na ludzi i ich życie.
Governance (G) – Ład korporacyjny
W ramach tej kategorii przedsiębiorstwa ujawniają informacje dotyczące swojej struktury zarządzania, przejrzystości finansowej, polityki antykorupcyjnej, strategii wynagrodzeń dla członków zarządu oraz etyki biznesowej. Raportowanie w tym obszarze ma na celu zapewnienie, że firma działa w sposób transparentny i odpowiedzialny.
Jakie były pierwotne założenia dyrektywy CSRD?
W 2023 roku weszła w życie Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), której celem było rozszerzenie zakresu firm objętych obowiązkiem raportowania niefinansowego, czyli raportowania ESG. Początkowo dyrektywa przewidywała następujące terminy obowiązków raportowania:
Od 2024 roku – największe spółki, które już były objęte dyrektywą NFRD (Non-Financial Reporting Directive).
Od 2025 roku – duże przedsiębiorstwa (zatrudniające powyżej 250 pracowników lub spełniające inne kryteria dotyczące obrotu lub aktywów).
Od 2026 roku – MŚP notowane na giełdzie.
Firmy te miały rozpocząć publikowanie raportów ESG zgodnie z europejskimi standardami ESRS (European Sustainability Reporting Standards). Początkowo planowano, że przedsiębiorstwa te będą zobowiązane do przedstawienia szczegółowych raportów już za rok 2023, co okazało się dużym wyzwaniem dla wielu z nich.
Co się zmienia? Dyrektywa “stop-the-clock”, czyli nowe terminy i ulgi dla firm
W wyniku ogłoszenia dyrektywy „stop-the-clock” 16 kwietnia 2025 roku Unia Europejska wprowadza pewne odroczenie obowiązków raportowania ESG dla niektórych grup przedsiębiorstw. Zgodnie z nowymi zasadami:
- Duże przedsiębiorstwa, które dotychczas nie były objęte obowiązkowym raportowaniem (ponad 250 pracowników, 40 mln EUR obrotu lub 20 mln EUR aktywów), mają zacząć raportowanie dopiero za rok obrotowy 2027, czyli raporty za 2027 rok będą musiały zostać opublikowane w 2028 roku.
- MŚP notowane na giełdzie będą zobowiązane do rozpoczęcia raportowania dopiero za rok obrotowy 2028, a raporty za 2028 rok, opublikowane zostaną w 2029 roku.
Warto zaznaczyć, że obowiązki wynikające z dyrektywy CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive), która dotyczy odpowiedzialności przedsiębiorstw za łańcuch dostaw, zostały także przesunięte o rok.
Dyrektywy UE nie obowiązują wprost, lecz wymagają transpozycji do prawa krajowego. Polska ma czas do 31 grudnia 2025 r., aby dostosować krajowe przepisy do nowych unijnych wymogów, wprowadzając odpowiednie zmiany w ustawie o rachunkowości.
Dlaczego UE zdecydowała się na odroczenie raportowania ESG?
Wprowadzenie odroczenia obowiązków raportowania ESG jest wynikiem obaw, że firmy, zwłaszcza z sektora MŚP, nie są jeszcze gotowe do spełnienia nowych wymagań. Komisja Europejska wzięła pod uwagę następujące czynniki:
- brak zasobów i technologii – nie wszystkie przedsiębiorstwa dysponują wystarczającymi zasobami ludzkimi i technologicznymi do spełnienia nowych wymogów raportowania;
- brak jasności interpretacyjnej – dla wielu firm niektóre przepisy były niejasne, co skutkowało trudnościami w ich wdrażaniu;
- brak specjalistów – na rynku brakowało odpowiednich doradców i audytorów, którzy mogliby wesprzeć przedsiębiorstwa w opracowywaniu raportów ESG.
Ostatecznie, celem odroczenia jest umożliwienie firmom lepszego przygotowania się do nadchodzących zmian, z uwzględnieniem czasochłonnych procesów organizacyjnych i technologicznych. Warto również zauważyć, że kolejne zmiany planowane są na poziomie legislacyjnym, a wśród nich znajdują się:
- Zwolnienie MŚP z obowiązku raportowania ESG.
- Duże firmy będą musiały raportować, jeżeli średniorocznie zatrudniają ponad 1000 osób i przekraczają określone progi finansowe.
- Redukcja liczby wskaźników wymaganych od dużych firm, co ma uprościć cały proces.
Co odroczenie raportowania ESG oznacza dla przedsiębiorców?
Nowe regulacje mają kluczowe znaczenie dla przedsiębiorców, którzy będą musieli dostosować swoje procesy do nowych terminów raportowania. Oto najważniejsze zmiany:
Więcej czasu na przygotowanie – Firmy, które nie były jeszcze gotowe na wdrożenie obowiązków raportowania ESG, zyskają dodatkowy czas, aby przeorganizować swoje systemy raportowe, przygotować odpowiednich pracowników oraz zapewnić odpowiednią infrastrukturę.
Uniknięcie kar – Początkowo brak gotowości w 2025 roku mógł wiązać się z nałożeniem sankcji. Z odroczeniem obowiązków przedsiębiorstwa zyskają czas na uniknięcie takich kar i ewentualnie dostosowanie się do nowego reżimu.
Co dalej? Przyszłość raportowania ESG
Chociaż dyrektywa „stop-the-clock” wprowadza pewne odroczenia, warto zauważyć, że Unia Europejska nie zamierza zwlekać z wprowadzeniem kolejnych reform w zakresie sprawozdawczości ESG. Możliwe zmiany obejmują:
Ewolucję standardów raportowania ESG – kolejne aktualizacje ESRS mogą obejmować dodatkowe kategorie raportowania, w tym szczegółowe dane dotyczące wpływu na bioróżnorodność, stosowanie energii odnawialnej czy szczegółowe informacje o działaniach w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatycznym.
Integracja z innymi regulacjami – raportowanie ESG może być zintegrowane z innymi regulacjami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju, takich jak prawo dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym czy rozporządzenia dotyczące odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
Z tego względu firmy powinny już teraz rozpocząć proces dostosowania swoich praktyk do bardziej wymagających norm, aby nie zostać zaskoczonymi kolejnymi zmianami w tym obszarze.
Fundacja IPS wspiera MŚP w procesie zmian
Jako Fundacja IPS aktywnie angażujemy się w edukowanie i ochronę interesów MŚP. Jednym z przykładów naszej działalności jest udział Prezes Fundacji, Moniki Nowackiej, w zespole roboczym ds. ESG przy Rzeczniku MŚP.
Choć dyrektywa „stop-the-clock” tymczasowo odciąża MŚP z obowiązku raportowania ESG, temat ten nadal pozostaje istotny – głównie ze względu na wymagania stawiane przez instytucje finansowe, oraz duże firmy i korporacje. Dzięki wprowadzonym zmianom mniejsze przedsiębiorstwa będą mniej obciążone oczekiwaniami narzucanymi przez większych partnerów biznesowych.
Fundacja IPS będzie uważnie śledzić dalsze zmiany legislacyjne i na bieżąco informować przedsiębiorców o tym, co istotne. Naszym celem jest wspieranie MŚP w dostosowywaniu się do nowych realiów i pomaganie im w skutecznym poruszaniu się po dynamicznie zmieniającym się otoczeniu prawnym.
Masz pytania? Napisz na: kontakt@fips.pl
