Program Czyste Powietrze przechodzi przebudowę, która dotknie nie tylko właścicieli domów, ale przede wszystkim firmy wykonujące termomodernizację. Powstaje dobrowolna lista zaufanych wykonawców, rząd wycofał się z pomysłu umów trójstronnych, a rząd wycofał się z planowanych umów trójstronnych.
Najważniejsze:
- Jeśli Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) zgodzi się na zmiany, od 2027 roku ma ruszyć dobrowolna lista zaufanych wykonawców w Czystym Powietrzu
- Rząd zrezygnował z planu umów trójstronnych między właścicielem domu, funduszem ochrony środowiska i wykonawcą, bo miały jeszcze bardziej skomplikować program
- Sytuacja z zaległymi wnioskami o płatność ulega poprawie – zatory płatnicze w programie mają się zmniejszać
Dlaczego program wymagał sprzątania
Jak podaje Bankier.pl, powołując się na wypowiedź wiceministra klimatu i środowiska Krzysztofa Bolesty dla PAP, resort chce ograniczyć ryzyko związane z sektorem wykonawców. Bolesta zaznaczył, że większość firm działa uczciwie, ale problem naciągaczy i nieuczciwych podwykonawców wciąż istnieje na tyle, że rząd szuka systemowego rozwiązania.
To sygnał ważny dla całej branży remontowo-instalatorskiej. Program od lat generuje popyt na usługi termomodernizacyjne, ale reputacja rynku ucierpiała przez pojedyncze firmy oszukujące klientów. Reforma ma to zmienić, porządkując rynek zamiast go dodatkowo obciążać biurokracją.
Lista zaufanych wykonawców jako szansa marketingowa
Najbliższym do wdrożenia elementem reformy jest lista zaufanych wykonawców. Ma być dobrowolna, a firma poza posiadaniem odpowiednich certyfikatów będzie musiała spełnić dodatkowe kryteria, wśród których wymieniono np. historię zrealizowanych inwestycji termomodernizacyjnych. Resort deklaruje, że chce, by na liście znalazły się także małe i średnie firmy, nie tylko duzi, ugruntowani gracze.
Dla przedsiębiorcy z branży to potencjalnie coś więcej niż formalność. Wpis na taką listę może stać się argumentem sprzedażowym w rozmowie z klientem, zwłaszcza że dofinansowania z Czystego Powietrza wciąż napędzają zlecenia na rynku termomodernizacji. Firma, która spełni kryteria, zyskuje wiarygodność bez konieczności prowadzenia własnej kampanii budującej zaufanie od zera.
Nad kryteriami wpisu resort konsultuje się z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) oraz Prokuratorią Generalną, a doradcą technicznym jest Bank Światowy. Wiceminister przyznał, że największym wyzwaniem jest ustalenie obiektywnych zasad, które nie będą jednocześnie nadmierną ingerencją w rynek.
Koniec pomysłu umów trójstronnych
W trakcie konsultacji społecznych padł postulat wprowadzenia umów trójstronnych, obejmujących właściciela domu, wojewódzki fundusz ochrony środowiska i wykonawcę. Resort z tego pomysłu zrezygnował, uznając, że dodatkowo skomplikowałby program. Obecnie umowa o dofinansowanie zawierana jest między funduszem a beneficjentem lub jego pełnomocnikiem, bez formalnego udziału firmy wykonawczej jako strony umowy.
Dla wykonawców to informacja o mniejszym ryzyku dodatkowej biurokracji, ale też sygnał, że rząd wciąż szuka innego sposobu zabezpieczenia klientów przy zaliczkowaniu inwestycji. Wcześniej rozważano wprowadzenie zabezpieczeń w formie weksli wystawianych na wykonawcę przy zaliczkach, jednak wiceminister zasygnalizował, że najpewniej nie przybierze to takiej formy.
Zatory płatnicze się kończą
Dla firm działających na rzecz programu kluczowa jest płynność finansowa, a ta zależy od tempa wypłat z funduszy wojewódzkich. Bolesta poinformował, że sytuacja z zaległymi wnioskami o płatność ulega poprawie.
Szybsze rozpatrywanie wniosków oznacza dla firm wykonawczych krótszy czas czekania na środki, które klienci przeznaczają na rozliczenie się z wykonaną pracą. To ma bezpośrednie znaczenie dla planowania grafiku zleceń i finansowania kolejnych inwestycji.
Mniej formalności wokół audytu energetycznego
Jedna z korekt dyskutowanych z EBI zakłada, że beneficjent nie będzie musiał wykonywać pełnej lub pogłębionej termomodernizacji wynikającej z audytu energetycznego budynku. Obecnie osoby korzystające z programu muszą przejść audyt przed inwestycją, a po jej zakończeniu uzyskać świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, które pokazuje, jak termomodernizacja wpłynęła na zużycie ciepła. Uproszczenie tego wymogu może oznaczać krótszy proces realizacji zlecenia i mniej dokumentacji do przygotowania po stronie wykonawcy.
Co to znaczy dla firm z branży
Firmy termomodernizacyjne, instalatorskie i budowlane powinny już teraz śledzić rozwój tematu listy zaufanych wykonawców. Jeśli EBI zgodzi się na proponowane zmiany podczas negocjacji zaplanowanych na wrzesień, lista mogłaby zacząć działać od przyszłego roku. Firmy, które zbierają dokumentację zrealizowanych projektów i posiadają odpowiednie certyfikaty, będą w lepszej pozycji, by szybko się na niej znaleźć.
Dla uczciwych wykonawców kolejne elementy reformy mają porządkować rynek i ograniczać szkody wizerunkowe wywołane działaniami nieuczciwej konkurencji.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy zacznie działać lista zaufanych wykonawców w Czystym Powietrzu?
Jeśli Europejski Bank Inwestycyjny zgodzi się na zmiany podczas negocjacji zaplanowanych na wrzesień, lista mogłaby zacząć działać od 2027 roku, jak przekazał wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta.
Czy wpis na listę zaufanych wykonawców będzie obowiązkowy?
Nie, resort planuje, że lista będzie dobrowolna.
Co się stało z pomysłem umów trójstronnych w Czystym Powietrzu?
Rząd zrezygnował z tego rozwiązania, bo uznał, że dodatkowo skomplikowałoby program. Obecnie umowę o dofinansowanie zawiera fundusz wojewódzki z beneficjentem lub jego pełnomocnikiem.
Jak wygląda sytuacja z zaległymi wnioskami o płatność w programie?
Według zapowiedzi wiceministra klimatu sytuacja z zaległymi wnioskami o płatność ulega poprawie.
Fot. Max Vakhtbovych / Pexels
Jak FIPS może pomóc Twojej firmie
Fundacja Instytut Przedsiębiorczości Społecznej (FIPS) to partner małych i średnich przedsiębiorstw, organizacji pozarządowych oraz instytucji publicznych w zakresie odpowiedzialnego rozwoju. Łączymy działalność gospodarczą ze społeczną, żeby skutecznie wspierać rozwój firm i budować trwałe relacje.
Wspieramy przedsiębiorców na całej drodze do finansowania i rozwoju: od analizy potrzeb, przez dobór odpowiedniego rozwiązania i przygotowanie dokumentów, po realizację inwestycji. Planujesz rozwój albo szukasz finansowania? Napisz na kontakt@fips.pl lub skontaktuj się z ekspertami FIPS przez fips.pl/kontakt.
