Czas czytania: 10 min
17 grudnia 2024 r. Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) opublikowała dobrowolne standardy ESRS dla nienotowanych na giełdzie mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (ESRS VSME). Nowe wytyczne są odpowiedzią na rosnącą potrzebę transparentności w obszarze zrównoważonego rozwoju oraz ułatwieniem dla MŚP w raportowaniu kluczowych kwestii związanych ze środowiskiem, społeczeństwem i ładem korporacyjnym. Standardy te mają wspierać firmy w budowaniu przewagi konkurencyjnej, przygotowując je na przyszłe regulacje. W poniższym artykule skupimy się na omówieniu wskaźników raportowania w zakresie społecznym i ładu korporacyjnego.
Czym są VSME ESRS?
Dobrowolne standardy raportowania zrównoważonego rozwoju (ESRS) dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), opracowane przez EFRAG, to uproszczone wytyczne dla firm nienotowanych na giełdzie. Mają one na celu wsparcie tych przedsiębiorstw w dobrowolnym raportowaniu kwestii związanych z ESG (środowisko, społeczeństwo, ład korporacyjny). ESRS VSME składa się z dwóch modułów – podstawowego oraz kompleksowego.
Dlaczego to ważne?
Raportowanie ESG staje się coraz istotniejsze w relacjach z kontrahentami i inwestorami. Nowe wytyczne mają pomóc MŚP, które często dysponują ograniczonymi zasobami, uprościć proces raportowania bez konieczności stosowania pełnych standardów obowiązujących duże podmioty.
Kluczowe obszary raportowania:
1. Środowisko – wpływ działalności na zmiany klimatu, zużycie energii, gospodarkę odpadami.
2. Społeczeństwo – prawa pracowników, równość, warunki pracy.
3. Ład korporacyjny – zarządzanie ryzykiem i etyka biznesu.
Obszary ESG istotne dla MŚP nienotowanych na giełdzie
MŚP, które nie są notowane na giełdzie, nie będą zobowiązane przez Unię Europejską do raportowania kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem. Niemniej jednak, to nie oznacza, że temat ESG jest dla nich nieistotny. Oto cztery obszary, w których zbieranie danych z zakresu ESG może być również ważne dla Twojej firmy:
1. Współpracujesz z firmą zobowiązaną do raportowania zrównoważonego rozwoju (np. dostarczając produkty lub usługi dużym przedsiębiorstwom).
2. Starasz się o finansowanie na preferencyjnych warunkach od pożyczkodawców, kredytodawców lub inwestorów.
3. Chcesz przygotować swoją firmę do wdrożenia zasad zrównoważonego rozwoju.
4. Dążysz do budowania przewagi konkurencyjnej oraz zwiększenia odporności na zmiany swojej firmy w krótkim, średnim i długim okresie.
Moduł podstawowy ESRS VSME
Na moduł podstawowy składa się 11 podstawowych ujawnień:
B1 – informacja czy wybrany został wyłącznie moduł podstawowy czy również kompleksowy; czy pewne ujawnienia są pominięte z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa; czy raport jest skonsolidowany (uwzględnia spółki zależne); podstawowe informacje dot. liczby pracowników, obrotów przedsiębiorstwa, kodów NACE; czy przedsiębiorstwo otrzymało jakiekolwiek certyfikaty potwierdzające jego zrównoważoną działalność
B2 – informacje nt. praktyk, polityk, inicjatyw oraz celów przedsiębiorstwa z zakresu zrównoważonego rozwoju oraz redukcji negatywnego wpływu w tym zakresie
B3 – dane z zakresu zużycia energii, emisji z zakresu 1 i 2
B4 – dane z zakresu zanieczyszczeń powietrza, wód i gleby
B5 – dane z zakresu bioróżnorodności
B6 – dane z zakresu wykorzystania i poboru wody
B7 – dane z zakresu gospodarki cyrkularnej
B8 – informacje nt. pracowników m.in. liczba, rodzaje umów, płeć, kraj zatrudnienia
B9 – informacje nt. wypadków przy pracy oraz zgonów czy chorób związanych z wykonywaniem pracy
B10 – informacje nt. płac, różnic płacowych w zależności od płci, układów zbiorowych pracy, oraz godzin przeznaczonych na przeszkolenie pracowników
B11 – informacje nt. wyroków i grzywien w zakresie korupcji i przekupstwa
Moduł kompleksowy ESRS VSME
Uwzględnia 9 ujawnień, które mogą być dodatkowo wymagane przez kontrahentów biznesowych MŚP:
C1 – kluczowe elementy składające się na model biznesowy oraz strategię przedsiębiorstwa, m.in. pogrupowane produkty/usługi, kluczowe rynki, relacje biznesowe, oraz czy strategia jest powiązana ze zrównoważonym rozwojem
C2 – opis praktyk, polityk i przyszłych inicjatyw w zakresie przejścia na gospodarkę zrównoważoną
C3 – cele z zakresu redukcji emisji, mogące obejmować także emisje z zakresu 3
C4 – ryzyka klimatyczne m.in. ich opis, w jaki sposób została dokonana ocena ekspozycji na nie, również w ramach łańcucha wartości, oraz czy przedsiębiorstwo podjęło działania na rzecz adaptacji do zmian klimatu
C5 – jeżeli przedsiębiorstwo zatrudnia 50 lub więcej pracowników, powinno ujawnić informacje nt. stosunku płci pracowników na szczeblu zarządczym oraz osób samozatrudnionych pracujących wyłącznie dla danego przedsiębiorstwa
C6 – informacje nt. polityk oraz procesów z zakresu praw człowieka, związanych m.in. z pracą nieletnich, pracą przymusową, dyskryminacją
C7 – czy przedsiębiorstwo ma potwierdzone zdarzenia związane z łamaniem praw człowieka i jakie działania podjęło aby to zaadresować
C8 – przychody z pewnych sektorów oraz wykluczenie z unijnych wskaźników referencyjnych, w tym informacje nt. broni kontrowersyjnej, uprawy i produkcji tytoniu, działalności z sektora paliw kopalnych, oraz produkcji chemicznej
C9 – różnorodność płci w radach nadzorczych
Podstawowe wskaźniki dotyczące kwestii społecznych w VSME ESRS
Raportowanie kwestii społecznych koncentruje się na wpływie działalności przedsiębiorstwa na pracowników, społeczności lokalne oraz relacje w łańcuchu dostaw. Kluczowe wskaźniki to:
1. Charakterystyka zatrudnienia (B8)
Firma ujawnia całkowitą liczbę pracowników (w ekwiwalencie pełnego czasu pracy) oraz ich strukturę pod względem:
• typu umowy o pracę (tymczasowa/stała);
• płci;
• lokalizacji geograficznej (jeśli dotyczy).
2. Bezpieczeństwo i higiena pracy (B9)
Przedsiębiorstwo raportuje dane dotyczące:
• liczby i wskaźnika zgłoszonych wypadków przy pracy;
• liczby ofiar śmiertelnych spowodowanych urazami związanymi z pracą lub problemami zdrowotnymi związanymi z pracą.
3. Wynagrodzenia, układy zbiorowe i szkolenia (B10)
Przedsiębiorstwo w obszarze tym ujawnia:
• odpowiedni stosunek płacy podstawowej do płacy minimalnej – jeżeli znaczna część pracowników otrzymuje wynagrodzenie w wysokości równiej płacy minimalnej;
• dysproporcje płacową między pracownikami płci żeńskiej i męskiej (jeśli liczba pracowników przekracza 150);
• procent pracowników objętych układami zbiorowymi pracy;
• średnią liczbę godzin szkoleń w ciągu roku przypadających na jednego pracownika, z podziałem na płeć, związanych z rozwojem umiejętności i kompetencji, niezależnie od tego, czy są zdobywane poprzez formalne czy nieformalne formy budowania potencjału (ang. capacity-builidng).
4. Łańcuch wartości, dotknięte społeczności, konsumenci i użytkownicy końcowi (B11)
Przedsiębiorstwo może ujawniać, czy posiada proces służący do identyfikacji, czy występują pracownicy w łańcuchu wartości, dotknięte społeczności lub konsumenci i użytkownicy końcowi, którzy są lub mogą być dotknięci poważnym niekorzystnym oddziaływaniem w związku z działalnością firmy (tj. jej produktami, usługami i działaniami).
W takim przypadku firma może opisać ten proces. Jeżeli zostaną zidentyfikowane, jednostka może również opisać rodzaje oddziaływań, w tym miejsca ich występowania i grupy, na które mają one wpływ.
5. Wyroki skazujące i grzywny za naruszenie przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstw (B12)
W przypadku otrzymania wyroków skazujących i grzywien w okresie sprawozdawczym, przedsiębiorstwo ujawnia liczbę wyroków skazujących oraz kwotę grzywien za naruszenie przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstw.
Wskaźniki dotyczące kwestii z zakresu zarządzania/ładu korporacyjnego (ang. governance)
1. Zarządzanie istotnymi kwestiami związanymi ze zrównoważonym rozwojem (N3)
Jeżeli jest to istotne, jednostka ujawnia, czy podejmuje następujące kroki wspierające zapobieganiu incydentom w zakresie korupcji lub przekupstwa.
2. Przychody z niektórych sektorów (BP 1)
W stosownych przypadkach jednostka przedstawia oświadczenie wskazujące, wraz z powiązanymi przychodami, że jednostka prowadzi działalność związaną z:
(a) kontrowersyjnymi rodzajami broni;
(b) uprawą i produkcją tytoniu;
(c) sektorem paliw kopalnych;
(d) produkcją chemikaliów.
3. Wskaźnik zróżnicowania organu zarządzającego pod względem płci (BP 2)
Jeśli jednostka posiada organ zarządzający, ujawnia powiązany wskaźnik jego zróżnicowania pod względem płci.
Poznaj Standard VSME
Standard VSME jest dostępny w języku angielskim na stronie EFRAG: link
Zachęcamy również do zapoznania się z jego tłumaczeniem na język polski, opracowanym na zlecenie Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz zweryfikowanym przez ekspertów Ministerstwa Finansów i Krajowej Izby Gospodarczej, które można pobrać ze strony: link
EFRAG przygotowała także serię webinariów dotyczących standardu ESRS VSME, które są dostępne z napisami w języku polskim: link
W 2025 roku EFRAG będzie kontynuować prace nad dodatkowymi materiałami opartymi na standardzie VSME. W planach są przewodniki, narzędzia cyfrowe oraz wsparcie we wdrażaniu, obejmujące działania edukacyjne i zaangażowanie interesariuszy. Celem tych inicjatyw jest uproszczenie interpretacji bardziej technicznych aspektów standardu.
Podsumowanie
VSME ESRS to narzędzie wspierające MŚP w dobrowolnym raportowaniu zrównoważonego rozwoju. Wskaźniki dotyczące kwestii społecznych i ładu korporacyjnego pozwalają na pokazanie zaangażowania firmy w odpowiedzialność biznesową oraz transparentność. Chociaż standardy te nie są obowiązkowe, ich stosowanie może przynieść długoterminowe korzyści, takie jak poprawa reputacji, dostęp do finansowania czy lepsze zarządzanie ryzykiem.
Fundacja IPS
Jako Fundacja Instytut Przedsiębiorczości Społecznej dostarczamy aktualne informacje, aby pomóc MŚP dostosować zmian, wymagających od nich dostosowania się do złożonych wymogów prawnych i proceduralnych.
Masz pytania? Napisz na: kontakt@fips.pl
