Czas czytania: 8 min
W odpowiedzi na rosnące wymagania dotyczące raportowania ESG, Krajowa Rada Biegłych Rewidentów opracowuje Krajowy Standard Atestacyjny (KSA 3002PL), który ma zapewnić jednolitą i wiarygodną weryfikację danych niefinansowych. Standard ten wpisuje się w unijną dyrektywę CSRD, która wprowadza obowiązek atestacji raportów ESG – najpierw w formie ograniczonej, a później racjonalnej pewności. Równolegle w Polsce trwają zmiany prawne oraz rozwój nowego zawodu audytora ESG, by przygotować rynek na nowe regulacje i wspierać przedsiębiorstwa, szczególnie MŚP, w procesie dostosowania się do nich.
Spis treści
1. Znaczenie transparentnego raportowania zrównoważonego rozwoju
2. Krajowy Standard Atestacyjny (KSA 3002PL) – cel i znaczenie
3. Proces wdrażania standardu i etap prekonsultacji
4. Dyrektywa CSRD a obowiązek raportowania ESG
5. Harmonogram wdrażania unijnych standardów atestacyjnych
6. Różnice między ograniczoną a racjonalną pewnością
7. Rola krajowych standardów przed wdrożeniem przepisów unijnych
8. Nowelizacja ustawy o rachunkowości z grudnia 2024 r.
9. Powstanie zawodu audytora ESG
10. Podsumowanie i działania Fundacji IPS
Wprowadzenie
W dobie rosnących wymagań regulacyjnych potrzeba transparentnego raportowania zrównoważonego rozwoju nabiera szczególnego znaczenia. Krajowy Standard Atestacyjny to nowy projekt opracowany przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów (KRBR), który stanowi istotny krok w ujednoliceniu i podniesieniu jakości audytów raportów ESG (Environmental, Social, Governance), odpowiadając na potrzeby firm, inwestorów i całego rynku.
W artykule przedstawiamy, dlaczego standard ten jest ważny, co oznacza dla przedsiębiorstw oraz jak harmonogram jego wdrożenia wpisuje się w dyrektywę CSRD, czyli unijną dyrektywę o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Czym jest Krajowy Standard Atestacyjny i dlaczego jest istotny?
Projekt Krajowego Standardu Atestacyjnego opracowany przez KRBR, oficjalnie nazwany „Usługi atestacyjne dające ograniczoną pewność w zakresie sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju” (numer referencyjny: KSU Atestacja 3002PL), ma na celu zapewnienie jednolitych procedur oraz metod weryfikacji raportów ESG. Zgodnie z założeniem, standard pozwoli uzyskać ograniczoną pewność, co oznacza, że raport poddany atestacji będzie zawierał dane zgodne z rzeczywistością i spełniające przyjęte wymogi, choć nie obejmie tak szczegółowej weryfikacji jak audyt dający racjonalną pewność.
Ujednolicone procedury mają pozwolić na wzrost jakości audytów oraz większą wiarygodność raportów publikowanych przez firmy, co jest kluczowe zarówno dla inwestorów, jak i innych interesariuszy. Dzięki standardowi interesariusze mogą mieć pewność, że dane dotyczące zrównoważonego rozwoju są rzetelne i przejrzyste, co zwiększa ich użyteczność na rynku
Kolejne kroki wdrożenia standardu
Projekt Krajowego Standardu Atestacyjnego jest obecnie na etapie prekonsultacji, co oznacza, że zainteresowane strony, takie jak biegli rewidenci, firmy audytorskie oraz inni uczestnicy rynku, mogli zgłaszać uwagi do 15 listopada 2024 roku. W trakcie kolejnych konsultacji Polska Agencja Nadzoru Audytowego (PANA) będzie współpracować z KRBR, a ostateczny kształt standardu zostanie zatwierdzony w drodze uchwały KRBR i decyzji Rady PANA. Dokumentacja tego projektu jest dostępna na stronie Polskiej Izby Biegłych Rewidentów pod linkiem.
Dyrektywa CSRD a unijne standardy atestacyjne
Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), która zastępuje wcześniejszą dyrektywę NFRD (Non-Financial Reporting Directive), wyznacza nowe standardy dotyczące raportowania zrównoważonego rozwoju przez przedsiębiorstwa. Wprowadza ona bardziej szczegółowe i ujednolicone wymagania co do tego, jak spółki mają raportować swoje działania w zakresie ESG (Environmental, Social, Governance). Kluczowym elementem tej dyrektywy jest wprowadzenie wymogu atestacji raportów ESG przez niezależnych audytorów lub podmioty certyfikujące, aby zwiększyć ich wiarygodność i transparentność.
Standardy atestacyjne według harmonogramu Komisji Europejskiej
Komisja Europejska, jako organ regulujący, wprowadziła harmonogram tworzenia i wdrażania unijnych standardów atestacyjnych. Zgodnie z poniższym harmonogramem:
1. Do 1 października 2026 r. Komisja Europejska planuje wdrożyć standard atestacji dającej ograniczoną pewność. W ramach tego standardu audytorzy będą oceniać wybrane, kluczowe aspekty raportów ESG, co pozwoli na ogólną ocenę ich zgodności i wiarygodności. Jest to stosunkowo mniej szczegółowa forma weryfikacji, co oznacza, że audytor opiera się na przeglądzie wybranych danych, ale nie analizuje pełnego raportu w szczegółach.
2. Do 1 października 2028 r. – wdrożony zostanie, bardziej szczegółowy, standard atestacji dającej racjonalną pewność. Na tym etapie audytorzy będą zobligowani do przeprowadzenia kompleksowej oceny wszystkich elementów raportów ESG, co zbliża ich pracę do pełnego audytu finansowego. Komisja Europejska wcześniej oceni, czy możliwe jest osiągnięcie racjonalnej pewności w kontekście ESG, uwzględniając złożoność i specyfikę danych pozafinansowych.
Różnice między ograniczoną a racjonalną pewnością
Atestacja ograniczonej pewności – to etap pośredni, który pozwala na stosunkowo szybkie wdrożenie podstawowej weryfikacji ESG w firmach i na rynku. Jest mniej kosztowna i mniej czasochłonna, co czyni ją bardziej dostępną dla przedsiębiorstw, szczególnie w okresie przejściowym. Ograniczona pewność daje jednak audytorom mniejsze możliwości w zakresie dogłębnej analizy i wymaga, aby firma sama zadbała o jakość i kompletność przedstawianych danych
Atestacja racjonalnej pewności – jest wyższym standardem weryfikacji, wymagającym dokładnej analizy całego raportu. Docelowo ma to poprawić dokładność i przejrzystość sprawozdawczości ESG, ponieważ audytorzy będą weryfikować każdy aspekt raportu. Taki poziom audytu dostarcza pełniejszego obrazu działalności zrównoważonej, co jest ważne dla inwestorów i innych interesariuszy, którzy oczekują rzetelnych i szczegółowych informacji o wpływie firmy na środowisko i społeczeństwo. Przejście do atestacji racjonalnej pewności to również krok w stronę bardziej rygorystycznych i spójnych standardów audytowych na poziomie całej Unii Europejskiej.
Rola krajowych standardów atestacyjnych
Do czasu wdrożenia unijnych standardów państwa członkowskie mogą stosować własne standardy krajowe. W Polsce trwają prace nad Krajowym Standardem Atestacyjnym 3002PL, który określa zasady weryfikacji raportów ESG, zapewniając ograniczoną pewność. Standard ten jest rozwijany z myślą o wprowadzeniu podstawowych zasad weryfikacji ESG, co umożliwia przedsiębiorstwom przygotowanie się na przyszłe wymogi CSRD i pozwala wypełnić lukę w okresie przejściowym do wdrożenia standardów europejskich.
Nowelizacja ustawy o rachunkowości – jakie zmiany wprowadza?
12 grudnia 2024 r. Prezydent podpisał nowelizację ustawy o rachunkowości, wdrażającą dyrektywę 2022/2464 (CSRD). Nowelizacja ustawy o rachunkowości wprowadza zmiany w progach, po przekroczeniu których jednostki muszą przeprowadzać badanie swoich sprawozdań finansowych przez biegłego rewidenta. Progi zostały podwyższone o 25%, co ułatwi mniejszym jednostkom funkcjonowanie, a większym pozostawi obowiązek badania sprawozdań.
Od 2025 roku jednostki będą zobowiązane do badania sprawozdań finansowych, jeśli ich suma aktywów przekroczy 3,125 mln euro (około 13,39 mln zł) lub przychody netto ze sprzedaży przekroczą 6,25 mln euro (około 26,78 mln zł). Kryterium zatrudnienia pozostaje bez zmian – minimum 50 pracowników. Przepisy obejmują m.in. spółki z o.o., jawne, komandytowe oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.
Zmiany dotyczą także definicji jednostek mikro, małych i średnich, które zostały dostosowane do nowych progów finansowych. Jednostka mikro nie może przekroczyć dwóch z trzech kryteriów: suma aktywów do 2 mln zł, przychody do 4 mln zł oraz zatrudnienie do 10 osób. Jednostka mała ma aktywa do 33 mln zł, przychody do 66 mln zł oraz zatrudnienie do 50 osób, a jednostka średnia przekracza te progi, ale nie spełnia warunków jednostki dużej.
Powstanie nowego zawodu audytora ESG
Aby sprostać wymaganiom CSRD oraz zapewnić rzetelność raportów ESG, w Polsce i Europie rozwija się nowy zawód specjalisty ds. atestacji raportów zrównoważonego rozwoju, czyli audytora ESG. Do ich zadań będzie należało nie tylko weryfikowanie zgodności raportów ze standardami ESRS oraz GRI, ale również wsparcie firm w poprawie jakości zbieranych danych, w tym metod oceny „podwójnej istotności”. Nowi specjaliści będą musieli przejść przez szereg szkoleń, aby efektywnie odpowiadać na wyzwania związane z raportowaniem ESG. Obecnie trwają prace nad wytycznymi dotyczącymi edukacji audytorów w zakresie ESG, aby stworzyć odpowiednie ramy dla ich szkolenia i certyfikacji.
Podsumowanie
Projekt Krajowego Standardu Atestacyjnego stanowi ważny krok w zakresie poprawy jakości raportów ESG i ich spójności z wymaganiami unijnymi. Standard ten jest niezbędny do zapewnienia jednolitych wytycznych, które pozwolą na wiarygodną weryfikację działań podejmowanych przez firmy na rzecz zrównoważonego rozwoju. Prace nad stworzeniem wykwalifikowanej kadry audytorów ESG i wdrożeniem dyrektywy CSRD stanowią wyzwanie, lecz ich realizacja przyczyni się do poprawy przejrzystości rynku i zaufania inwestorów.
Fundacja IPS
Nowe regulacje mogą znacząco obciążać MŚP, wymagając od nich dostosowania się do złożonych wymogów prawnych i proceduralnych. Jako Fundacja dostarczamy aktualne informacje, aby pomóc firmom zrozumieć te zmiany i efektywnie się do nich przygotować. Masz pytania? Napisz na: kontakt@fips.pl
