Większość właścicieli małych firm słyszała o CSRD tyle, że to kolejny unijny obowiązek dla wielkich koncernów i giełdowych spółek. Problem w tym, że nawet firma zatrudniająca kilkanaście osób może poczuć skutki tej dyrektywy, jeśli współpracuje z dużym kontrahentem, który zaczyna pytać o dane środowiskowe i społeczne swoich dostawców.
Najważniejsze:
- CSRD dotyczy bezpośrednio dużych przedsiębiorstw oraz małych i średnich spółek giełdowych, które spełniają określone progi finansowe i kadrowe.
- Obowiązek wchodzi etapami: od największych jednostek zainteresowania publicznego, przez pozostałe duże firmy, aż po małe i średnie spółki notowane na giełdzie.
- Raport ESG obejmuje trzy obszary: środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny.
- Nawet firmy nieobjęte obowiązkiem wprost mogą zostać poproszone o dane ESG przez dużych kontrahentów, którzy sami muszą raportować.
Co zmieniła dyrektywa CSRD
Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive, czyli dyrektywa o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju) zastąpiła wcześniejszą dyrektywę NFRD, jak podaje polska Wikipedia. Nowe przepisy wprowadzają bardziej szczegółowe i rygorystyczne wymogi ujawniania informacji o kwestiach środowiskowych, społecznych oraz ładzie korporacyjnym, czyli tzw. ESG (od angielskich słów Environmental, Social, Governance).
Jak podaje Ministerstwo Finansów, dyrektywa została opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE. Państwa członkowskie miały określony czas na wdrożenie jej do krajowego prawa. Według Wikipedii, formalny termin implementacji przepisów do prawa krajowego został wyznaczony.
Kogo dokładnie dotyczy obowiązek
Tu warto zwrócić uwagę na różnicę w sposobie opisu kryteriów między źródłami. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców podaje, że obowiązek dotyczy firm spełniających przynajmniej jedno z dwóch kryteriów: roczny obrót powyżej 40 milionów euro lub sumę bilansową powyżej 20 milionów euro. Wikipedia precyzuje to inaczej, wskazując progi, z których firma musi spełnić określoną liczbę: sumę bilansową powyżej 20 mln euro, przychody netto powyżej 40 mln euro oraz zatrudnienie średnioroczne powyżej 250 osób.
Czytaj także: Dyrektywa CSRD – kluczowe aspekty i wyzwania dla polskich firm
Ta rozbieżność pokazuje, jak łatwo o uproszczenia przy tak złożonym akcie prawnym. Dla praktyki oznacza to jedno: jeśli twoja firma zbliżyła się do któregokolwiek z tych progów, nie warto zgadywać na podstawie jednego źródła, tylko sprawdzić aktualny stan przepisów albo skonsultować się z księgowym czy doradcą. Oba źródła zgadzają się natomiast co do jednego: obowiązek obejmuje wszystkie duże jednostki oraz małe i średnie spółki notowane na giełdzie.
Czytaj także: EMIR 3.0 wymaga nowych raportów od firm. KNF wyjaśnia, jak i gdzie je składać
Według Wikipedii, CSRD znacząco rozszerza krąg podmiotów objętych raportowaniem w porównaniu z poprzednią dyrektywą NFRD, obejmując szerszy zakres przedsiębiorstw w całej Unii Europejskiej.
Harmonogram wdrażania krok po kroku
Ministerstwo Finansów opisuje trzystopniowy harmonogram, który Wikipedia doprecyzowuje konkretnymi datami. Oba źródła są ze sobą spójne co do kolejności grup podmiotów.
| Etap | Kogo dotyczy | Pierwszy rok raportowania |
|---|---|---|
| Pierwszy | Duże jednostki zainteresowania publicznego, które już raportowały informacje niefinansowe na podstawie ustawy o rachunkowości | Rok obrotowy 2024 (od 1 stycznia 2024) |
| Drugi | Pozostałe duże jednostki | Rok obrotowy 2025 |
| Trzeci | Małe i średnie spółki notowane na giełdzie | Rok obrotowy 2026 (od 1 stycznia 2026) |
Według Wikipedii, pierwsze raporty zgodne z CSRD za rok obrotowy 2024 mają zostać opublikowane przez podmioty z pierwszej grupy.
Co musi znaleźć się w raporcie ESG
Raport ESG to dokument opisujący wpływ firmy na środowisko, społeczeństwo i sposób zarządzania. Jak wskazuje Rzecznik MSP, powinien zawierać dane z trzech obszarów.
- Środowisko: emisje gazów cieplarnianych, zużycie energii, gospodarkę odpadami, wpływ na różnorodność biologiczną, strategie redukcji śladu węglowego.
- Społeczeństwo: warunki pracy, polityki antydyskryminacyjne, prawa pracownicze, relacje z lokalnymi społecznościami.
- Ład korporacyjny: strukturę zarządzania, zarządzanie ryzykiem, etykę biznesową, polityki antykorupcyjne.
Informacje mają być raportowane według wspólnych europejskich standardów, tzw. ESRS (European Sustainability Reporting Standards, czyli europejskie standardy sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju). Standardy te, jak podaje Wikipedia, zostały opracowane przy udziale europejskich instytucji i organów doradczych. Ministerstwo Finansów dodaje, że dla małych i średnich spółek giełdowych zostaną opracowane uproszczone wersje ESRS, mniej obciążające niż standardy dla dużych korporacji.
Co to oznacza dla mniejszej firmy spoza obowiązku
Nawet jeśli twoja firma nie zbliżyła się do żadnego z progów, warto zdać sobie sprawę z jednego mechanizmu. Duże przedsiębiorstwa objęte CSRD muszą opisywać swój wpływ na środowisko i społeczeństwo w całym łańcuchu działalności, a to naturalnie prowadzi do pytań kierowanych do mniejszych dostawców i podwykonawców o ich własne dane środowiskowe czy warunki pracy. Firma, która ma już uporządkowane podstawowe dane, na przykład zużycie energii czy sposób zarządzania odpadami, łatwiej odpowie na taki wniosek i nie straci kontraktu z powodu braku informacji.
Rzecznik MSP rekomenduje trzy kroki przygotowawcze, które ma sens wdrożyć niezależnie od tego, czy obowiązek prawny już obowiązuje: analizę obecnej sytuacji firmy pod kątem wpływu na środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny, określenie własnej strategii i priorytetów w tych obszarach oraz wdrożenie prostych wskaźników (KPI, czyli kluczowych wskaźników efektywności) do monitorowania postępów.
Korzyści i obciążenia, o których mówią obie strony sporu
Ministerstwo Finansów podkreśla, że raportowanie da inwestorom, bankom i partnerom handlowym dostęp do porównywalnych i wiarygodnych danych o zrównoważonym rozwoju, co dla samych raportujących firm oznacza łatwiejszy dostęp do kapitału i mniej indywidualnych zapytań od kontrahentów. Wikipedia dodaje jednak, że dyrektywa spotkała się z krytyką części przedsiębiorstw i organizacji, które wskazują na zwiększone obciążenia administracyjne i koszty wdrożenia nowych wymogów sprawozdawczych. Część firm obawia się, że nadmierna biurokracja może osłabiać ich konkurencyjność na rynku globalnym.
Dla polskiej firmy rodzinnej ten spór ma konkretny wymiar praktyczny. Z jednej strony raport ESG to dodatkowa praca i koszty, zwłaszcza przy pierwszym podejściu do zbierania danych. Z drugiej, firmy które mają już uporządkowane podstawowe dane środowiskowe i pracownicze, zyskują przewagę w rozmowach z bankami o finansowaniu oraz w przetargach, gdzie coraz częściej pojawiają się pytania o zrównoważony rozwój dostawcy.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest dyrektywa CSRD?
CSRD to unijna dyrektywa o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Zastąpiła wcześniejszą dyrektywę NFRD i wprowadzała bardziej szczegółowe wymogi ujawniania danych środowiskowych, społecznych i dotyczących lądu korporacyjnego.
Kogo obejmuje obowiązek raportowania ESG?
Obowiązek dotyczy dużych przedsiębiorstw oraz małych i średnich spółek notowanych na giełdzie, które spełniają określone progi finansowe i kadrowe. Źródła podają nieco różne szczegóły tych progów, dlatego warto sprawdzić aktualny stan przepisów indywidualnie.
Od kiedy trzeba składać pierwsze raporty ESG?
Obowiązek wchodzi etapami: największe jednostki zainteresowania publicznego raportują od roku obrotowego 2024, pozostałe duże firmy od roku 2025, a małe i średnie spółki giełdowe od roku 2026.
Co musi zawierać raport ESG?
Raport obejmuje dane środowiskowe (np. emisje CO2, gospodarkę odpadami), dane społeczne (warunki pracy, działania antydyskryminacyjne) oraz informacje o ładzie korporacyjnym (zarządzanie ryzykiem, polityki antykorupcyjne), raportowane według europejskich standardów ESRS.
Fot. SHOX ART / Pexels
Jak FIPS może pomóc Twojej firmie
Fundacja Instytut Przedsiębiorczości Społecznej (FIPS) wspiera mikro, małe i średnie firmy oraz organizacje na każdym etapie rozwoju: od pomysłu i wyboru strategii, przez dobór finansowania (pożyczki, dotacje, fundusze europejskie), po realizację inwestycji i budowanie trwałych relacji biznesowych.
Planujesz rozwój albo szukasz finansowania? Porozmawiaj z ekspertami FIPS.
